כשרותן

וואס ווילט איר באשטעלן?

אומדערווארטער שטאלץ

מיין באציונג מיט דער קאנסערוואטיווער באוועגונג איז אזוי ווי מיט מיין משפחה (געמיינט מיינע עלטערן): כ'האב זיי ליב און זיי מאכן מיך משוגע. וויפל מאל מע פרעגט מיך וועגן מיין יידישקיט און וויפל מאל איך ענטפער מיט א האלבן מויל אז כ'בין א קאנסערוואטיווער ייד!  וויפל מאל שעם איך זיך מיט מיין ירושה! 

די לעצטע פאר יאר אבער הייב איך אן צו זען, צו ביסלעך און ניט אין יעדן פרט, ווי די טעארעטישע מעלות פון דער קאנסערוואטיווער שיטה (בקיצור: הלכהשקייט איינגעפאסט אין דרך-ארץ פאר און געבונדנקייט צו דער מאדערנער וויסנשאפט און קולטור) שפיגלען זיך אפ אין מעשים. תחילת די תשובות וועגן גייס און זייער פלאץ אין יידישן לעבן, און מאכן אן עד-היום ממש א רעוואלוציע אויף דער יידישער גאס אין אן עת-לעשות.

און איצט די פראגע פון טרייף-כשר פלייש, פלייש וואס איז "אויסער פוץ נאר אינעווייניק שמוץ", דאס מיין איך אוודאי רובאשקינס ענד קאמפאני. מיט שטאלץ באמערק איך אז די קאנסערוואטיווער באוועגונג איז געווען אין אנהייב די איינציקע וואס האט באלויכטן אויף אן אויסגעהאלטענעם אופן די שווערע ענינים פון צער בעלי חיים און עוולה קעגן ארבעטערס וואס זיינען געקניפט און געבונדן מיט יושר - מאראליש כשרות - און מיט איין פירמע באזונדערש.

אין שייכות דערמיט איז כדאי צו דערמאנען און לינקעווען דעם פי-די-עף "הכשר צדק על-פי דין", א שיעור אזא (ניט גענוי א פסק) פון דער גרופע וואס פירט אן מיטן "הכשר-צדק" איניציאטיוו. ס'איז אנגעפראפט מיט תורה און שכל וועגן דער ראלע פון מארלישן פארשטאנד אין געשעפטס-לעבן, וועגן א מידת-חסידות וואס יעדער ייד דארף שטרעבן דערצו: צדק, גערעכטיקייט, אין האנדל און מיסחר.

וואלט איך מיט מיין ווייניק מנהיגות און ממש ניטאיקע רביסטווא שטארק געבעטן, מע זאל ניט ניצן דאס פלייש און ניט די קייטערערס וואס באניצן זיך דערמיט. און איך דאנק די רבנים און סתם בעלי-בתים פון דער קאנסערוואטיווער באוועגונג וואס האבן ארויסגעהויבן דעם ענין, געשריגן שומו שמים על זאת בשם כשרות של בשר וכשרות של חושן משפט.